7 Dấu hiệu nhận biết sớm rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ nhỏ
Rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD) là một dạng rối loạn phát triển thần kinh ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, hành vi và tương tác xã hội của người mắc. Trong đó, trẻ em là đối tượng được quan tâm hàng đầu bởi nếu phát hiện và can thiệp sớm, nhiều trẻ có cơ hội cải thiện rõ rệt khả năng phát triển và hòa nhập cộng đồng.
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu rối loạn phổ tự kỷ là bước đầu tiên quan trọng để cha mẹ có thể đưa trẻ đi thăm khám và hỗ trợ đúng lúc. Dưới đây là 7 dấu hiệu sớm phổ biến của rối loạn phổ tự kỷ mà cha mẹ cần lưu tâm.

1. Không phản ứng khi được gọi tên

Một trong những dấu hiệu đầu tiên khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng là việc trẻ không quay đầu hoặc không có phản ứng khi được gọi tên, ngay cả khi người gọi ở gần hoặc gọi lớn. Điều này thường xuất hiện từ khi trẻ khoảng 9–12 tháng tuổi.
Trong khi đó, trẻ bình thường ở giai đoạn này đã bắt đầu có khả năng phản xạ âm thanh và nhận diện người thân qua giọng nói. Trường hợp trẻ có thính lực bình thường nhưng vẫn không phản ứng với tên gọi nên được theo dõi và đánh giá thêm.

2. Hạn chế giao tiếp bằng ánh mắt

Ánh mắt là một trong những công cụ giao tiếp phi ngôn ngữ quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ. Trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ thường ít khi nhìn vào mắt người đối diện, hoặc né tránh ánh mắt, kể cả với bố mẹ.

Rối loạn phổ tự kỷ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, hành vi và tương tác xã hội

Ở trẻ bình thường, ngay từ 2–3 tháng tuổi đã có thể dõi theo ánh mắt hoặc khuôn mặt người chăm sóc. Việc thiếu giao tiếp bằng mắt là dấu hiệu sớm cần được chú ý và kiểm tra thêm nếu kèm theo các biểu hiện bất thường khác.

3. Chậm nói hoặc không sử dụng ngôn ngữ

Rối loạn ngôn ngữ là một trong những đặc điểm điển hình của trẻ thuộc phổ tự kỷ. Trẻ có thể:
•    Không nói từ đơn khi đến 16 tháng
•    Không sử dụng cụm từ 2 từ khi đến 2 tuổi
•    Lặp lại các từ, cụm từ một cách máy móc (echolalia)
•    Không biết sử dụng ngôn ngữ để yêu cầu hoặc chia sẻ cảm xúc
Một số trẻ dù có khả năng phát âm nhưng lại không hiểu ngôn ngữ hoặc không biết cách dùng lời nói để giao tiếp thực tế. Nếu hiện tượng này kéo dài, cần đưa trẻ đến cơ sở chuyên môn để đánh giá phát triển ngôn ngữ.

4. Không biết chỉ tay hoặc sử dụng cử chỉ giao tiếp

Việc không biết dùng tay chỉ vào đồ vật để yêu cầu hoặc chia sẻ sự chú ý là một dấu hiệu rõ rệt của trẻ tự kỷ. Trẻ cũng có thể không vẫy tay, không lắc đầu, không bắt chước các cử chỉ đơn giản như “chào, bye bye, high-five”.
Giai đoạn từ 12–18 tháng, trẻ bình thường đã biết dùng cử chỉ kèm theo lời nói. Nếu trẻ thiếu hoàn toàn những biểu hiện này, đây là tín hiệu cảnh báo quan trọng.

Nhận biết các dấu hiệu rối loạn phổ tỵ kỷ sớm giúp cha mẹ chủ động hơn

5. Hành vi lặp đi lặp lại

Trẻ rối loạn phổ tự kỷ thường có các hành vi mang tính rập khuôn, chẳng hạn như:
•    Vẫy tay, xoay người, lắc đầu liên tục
•    Xếp đồ vật theo trật tự cố định
•    Chạy vòng tròn, gõ đồ vật vào mặt phẳng
•    Nhìn chăm chú vào một vật thể chuyển động
Các hành vi này thường không mang mục đích rõ ràng và có thể xuất hiện nhiều lần trong ngày. Đây cũng là một đặc điểm giúp chuyên gia phân biệt giữa tự kỷ và các dạng chậm phát triển khác.

6. Khó khăn trong tương tác xã hội

Trẻ có thể không thích chơi cùng người khác, không biết chia sẻ niềm vui, không phản hồi với cảm xúc của người thân. Các dấu hiệu bao gồm:
•    Không thể hiện sự hứng thú khi người khác đến gần
•    Không biết chơi giả vờ (ví dụ cho búp bê ăn, giả làm bác sĩ…)
•    Không phản ứng với biểu cảm vui buồn của người đối diện
Khả năng kết nối xã hội thấp khiến trẻ khó hòa nhập trường lớp, ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài.

Việc phát hiện rối loạn phổ tự kỷ từ sớm giúp trẻ có cơ hội cải thiện

7. Nhạy cảm quá mức hoặc kém phản ứng với môi trường xung quanh

Trẻ có thể phản ứng thái quá với các âm thanh, ánh sáng, mùi vị, hoặc tiếp xúc vật lý, ví dụ:
•    Bịt tai trước âm thanh nhỏ
•    Khó chịu với ánh sáng mạnh hoặc quần áo bó sát
•    Chỉ ăn một vài món quen thuộc, từ chối thức ăn mới
•    Có phản ứng mạnh khi thay đổi thói quen sinh hoạt
Ngược lại, một số trẻ lại không phản ứng khi bị đau, không chú ý đến nguy hiểm như lửa, vật nhọn, té ngã. Những biểu hiện này cần được theo dõi và phân tích kĩ.

8. Tại sao phát hiện sớm lại quan trọng?

Việc phát hiện rối loạn phổ tự kỷ từ sớm giúp trẻ có cơ hội tiếp cận các phương pháp hỗ trợ phù hợp, từ đó cải thiện khả năng ngôn ngữ, hành vi, cảm xúc và kỹ năng xã hội.
Càng can thiệp sớm, hiệu quả phục hồi và khả năng hòa nhập cộng đồng của trẻ càng cao. Ngược lại, nếu phát hiện muộn, trẻ có nguy cơ gặp khó khăn trong học tập, giao tiếp và sinh hoạt lâu dài.

Can thiệp sớm bệnh rối loạn phổ tự kỷ mang lại hiệu quả phục hồi và khả năng hòa nhập cộng đồng

Tại Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc, trẻ có biểu hiện rối loạn phổ tự kỷ được tiếp cận : Khám , đánh giá chẩn đoán hội chứng rối loạn phổ tự kỷ và các bệnh/ rối loạn khác  kèm theo .
Đưa ra phác đồ cá thể với sự kết hợp của đa ngành nghề : y học cổ truyền , phục hồi chức năng, giáo dục đặc biệt giúp hỗ trợ toàn diện:
•    Châm cứu – xoa bóp bấm huyệt: giúp điều hòa thần kinh, giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ và hành vi
•    Bài thuốc y học cổ truyền: được gia giảm phù hợp với thể trạng từng trẻ, giúp bổ khí huyết, an thần, tăng tập trung
•    Can thiệp ngôn ngữ , giao tiếp , hành vi , điều hòa cảm giác
•    Hướng dẫn hỗ trợ cha mẹ chế độ ăn uống, sinh hoạt, cách can thiệp tại nhà  theo hướng cá thể hóa 
Đặc biệt, đội ngũ chuyên gia tại Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc luôn đồng hành cùng phụ huynh trong suốt quá trình chăm sóc và hỗ trợ trẻ phát triển.
Nếu bạn nhận thấy con có 2–3 trong số các dấu hiệu kể trên, hãy mạnh dạn đưa trẻ đến thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín để được đánh giá chính xác và tư vấn phác đồ hỗ trợ phù hợp, đừng bỏ lỡ “giai đoạn vàng” của trẻ.
Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc là địa chỉ tin cậy được nhiều phụ huynh lựa chọn trong việc đồng hành cùng trẻ rối loạn phổ tự kỷ bằng phương pháp an toàn, lành tính và toàn diện. Hãy liên hệ qua hotline 0913.005.477 để được đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm để được tư vấn và thăm khám.

Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc luôn nỗ lực mang đến dịch vụ y tế chất lượng cao, kết hợp tinh hoa Y học cổ truyền với nền tảng khoa học hiện đại để chăm sóc sức khỏe toàn diện cho khách hàng. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ qua Hotline 0913.005.477 hoặc đến trực tiếp Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc - Đại lộ 72m, Phường Hưng Đông, TP. Vinh, Nghệ An để được tư vấn chi tiết!