CHẬM PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG Ở TRẺ: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU NHẬN BIẾT SỚM BỐ MẸ CẦN LƯU Ý

Trong những năm đầu đời, trẻ trải qua nhiều cột mốc quan trọng liên quan đến vận động và cảm giác. Từ việc biết lẫy, biết lật, bò, ngồi cho đến đứng và đi, mỗi kỹ năng đều là chỉ số quan trọng phản ánh sự phát triển của hệ thần kinh – cơ xương của trẻ. Vì vậy, khi trẻ không đạt được các mốc mong đợi đúng thời điểm, nhiều bố mẹ thường lo lắng con có bị chậm phát triển vận động hay không.
Trên thực tế, không phải trẻ nào cũng phát triển giống nhau. Một số trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát; một số khác lại chậm hơn một chút nhưng vẫn hoàn toàn khỏe mạnh. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp bố mẹ can thiệp kịp thời, hỗ trợ con phát triển thuận lợi.

1. Chậm phát triển vận động là gì?

Chậm phát triển vận động được hiểu là tình trạng trẻ không đạt được các mốc vận động phù hợp so với độ tuổi. Các kỹ năng như kiểm soát đầu, ngồi, bò, đứng và đi là những cột mốc quan trọng hình thành từ những tháng đầu đời.
Thông thường, trẻ sẽ bắt đầu tập đi trong khoảng 12–18 tháng tuổi. Nếu sau 18 tháng con vẫn chưa thể tự đứng vững hoặc chưa đi được vài bước mà không cần hỗ trợ, bố mẹ có thể cân nhắc việc trẻ gặp chậm trễ trong phát triển vận động.
Ngoài ra, sự chậm trễ còn thể hiện ở các giai đoạn sớm hơn qua khả năng điều phối tay chân, sự linh hoạt khi cầm nắm vật, khả năng lẫy – lật, hay mức độ chủ động vận động của trẻ.

2. Dấu hiệu chậm phát triển vận động theo từng giai đoạn

*Giai đoạn 3 tháng đầu
Ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu làm quen với việc cử động tay chân và phản xạ với đồ vật xung quanh. Nếu con có những dấu hiệu sau, bố mẹ nên chú ý:
- Trẻ khó cầm nắm hoặc gần như không cầm được đồ vật
- Không kiểm soát được đầu khi bế
- Không đưa được đồ vật lên miệng
Nếu con ít vận động hoặc luôn trong trạng thái mềm cơ, bố mẹ nên quan sát kỹ.
*Giai đoạn 7 tháng
Đây là thời điểm trẻ tập lẫy, lật và bắt đầu ngồi. Nếu một số kỹ năng chưa xuất hiện, bố mẹ nên lưu ý:
- Trẻ chưa biết lẫy hoặc lật
- Không thể ngồi nếu không có hỗ trợ
- Ít xoay trở cơ thể khi nằm
Nếu trẻ vẫn thụ động hoặc không phản ứng khi bố mẹ hỗ trợ tập vận động, cần lưu ý.

*Giai đoạn 9 tháng
Ở thời điểm này, trẻ thường đã biết bò hoặc ít nhất có khả năng di chuyển xoay trở, nếu có một số biểu hiện sau, bố mẹ cần lưu ý:
- Chưa biết bò hoặc bò nhưng tay – chân phối hợp kém
- Không thể xoay người, đổi tư thế khi nằm
- Vận động chậm, không thích khám phá
*Giai đoạn 12–18 tháng
Đây là giai đoạn quyết định khả năng đi lại. Nếu bé gặp khó khăn với các kỹ năng sau, bố mẹ nên đặc biệt quan tâm:
- Trẻ chưa đứng vững
- Chưa thể đi được vài bước dù đã được hỗ trợ tập luyện
- Không thể tự đứng mà không có người giữ
Nếu con không tiến bộ hoặc hoàn toàn thụ động, bố mẹ nên cân nhắc việc thăm khám sớm hơn.

3. Nguyên nhân khiến trẻ chậm biết đi và chậm vận động

Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng chậm phát triển vận động ở trẻ. Dưới đây là các nhóm nguyên nhân phổ biến:
*Yếu tố di truyền
Một số trẻ có xu hướng phát triển chậm hơn do đặc điểm di truyền từ bố mẹ. Nếu bố hoặc mẹ từng biết đi muộn, con có thể lặp lại xu hướng đó. Điều này thường không ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
*Trẻ sinh non
Trẻ sinh non thường có tốc độ phát triển chậm hơn so với trẻ đủ tháng. Các cột mốc vận động có thể đến trễ hơn vài tháng nhưng vẫn hoàn toàn bình thường nếu trẻ tăng trưởng tốt và không kèm theo bất thường khác.
*Tâm lý – tính cách của trẻ
Một số trẻ rất thích khám phá và vận động, trong khi một số khác lại thích ngồi chơi, ít di chuyển. Tính cách “trầm”, sợ té hoặc không thích thử cái mới có thể khiến việc tập đi của trẻ bị chậm lại.
*Nguyên nhân bệnh lý
Đây là nhóm nguyên nhân cần đặc biệt quan tâm: Các bệnh lý về cơ – xương – khớp, bại não, rối loạn phát triển hoặc bệnh lý nội tạng có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động.
Nếu trẻ chậm vận động kèm theo các dấu hiệu bất thường khác như kém giao tiếp, chậm nói, kém phản xạ, bố mẹ cần đưa con đi khám sớm.

4. Khi nào bố mẹ cần đưa trẻ đi khám?

Bố mẹ nên cho trẻ thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa phục hồi chức năng nhi khi:
- Trẻ trên 18 tháng nhưng không thể tự đứng hoặc tự đi
- Cứng cơ, yếu cơ hoặc mất đi kỹ năng vận động trước đó
- Không có tiến bộ sau khi đã được tập luyện tại nhà
- Kèm theo các dấu hiệu chậm nói, chậm tương tác, dễ cáu gắt
- Trẻ hoàn toàn không hứng thú với vận động dù được khuyến khích
Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá chính xác nguyên nhân, từ đó đưa ra phương pháp can thiệp phù hợp, tránh bỏ lỡ “thời điểm vàng” phát triển của trẻ.

5. Bố mẹ có thể làm gì để hỗ trợ trẻ tại nhà?

*Tạo môi trường vận động an toàn
Không gian rộng rãi, sạch sẽ, thoải mái giúp trẻ có nhiều cơ hội di chuyển và khám phá.
*Khuyến khích con vận động hằng ngày
Tập cho trẻ thay đổi tư thế, tập bò, tập đứng theo hướng dẫn của chuyên gia. Hạn chế bồng bế quá nhiều làm giảm động lực vận động của trẻ.
*Bổ sung dinh dưỡng hợp lý
Các dưỡng chất quan trọng như kẽm, vitamin B1, lysine, crom… giúp hệ cơ – xương của trẻ phát triển khỏe mạnh.
*Quan sát trẻ nhẹ nhàng
Tránh tạo áp lực hoặc so sánh trẻ với bạn bè đồng trang lứa. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, sự thoải mái tâm lý sẽ giúp trẻ tiến bộ tự nhiên hơn.

6. Can thiệp sớm – chìa khóa giúp trẻ bắt kịp đà phát triển

Chậm phát triển vận động hoàn toàn có thể cải thiện nếu được phát hiện từ sớm và áp dụng phương pháp hỗ trợ đúng cách. Các chương trình phục hồi chức năng nhi tại các cơ sở chuyên khoa, trong đó có Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc, giúp trẻ tăng khả năng vận động, lấy lại sự linh hoạt và tự tin khi khám phá thế giới.
Với đội ngũ bác sĩ chuyên môn, phương pháp trị liệu phù hợp từng tình trạng, trẻ sẽ được hỗ trợ toàn diện để bắt kịp các mốc phát triển cần thiết.
Để cập nhật thêm thông tin hữu ích về chăm sóc sức khỏe trẻ em và phục hồi chức năng nhi, bố mẹ hãy theo dõi website và fanpage của Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc.
Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc luôn nỗ lực mang đến dịch vụ y tế chất lượng cao, kết hợp tinh hoa Y học cổ truyền với nền tảng khoa học hiện đại để chăm sóc sức khỏe toàn diện cho khách hàng. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ qua Hotline 0913.005.477 hoặc đến trực tiếp Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc - Đại lộ 72m, Phường Vinh Hưng, tỉnh Nghệ An để được tư vấn chi tiết!

-----------------------------------------
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN NGUYÊN PHÚC
"Tinh hoa Y học Cổ phương kết hợp Trí tuệ Nhân tạo"
Hotline tư vấn & đăng ký khám: 0913.005.477
Địa chỉ: Đại lộ 72m, Phường Vinh Hưng, TP. Vinh, Nghệ An (P. Hưng Đông cũ)